CÁC NHÓM MÁU Ở MÈO VÀ TRUYỀN MÁU KHÔNG TƯƠNG THÍCH TRÊN MÈO

24/05/2026 10:48
Cũng giống như ở người, mèo cũng có các nhóm máu khác nhau và trước khi truyền máu, bác sĩ sẽ cần kiểm tra kĩ để đảm bảo nhóm máu của mèo cho máu và mèo nhận máu tương thích với nhau.

Mèo có hệ thống nhóm máu khác với người với chỉ 3 nhóm máu: nhóm máu A, nhóm máu B và nhóm máu AB. Mỗi cá thể sẽ có 2 alen nằm trên nhiễm sắc thể cùng phụ trách quy định nhóm máu ở mèo. Bé mèo mang nhóm máu B chỉ khi bé đó sở hữu 2 alen B hay kiểu gen đồng hợp tử BB. Tuy nhiên, bé mèo mang nhóm máu A có thể có kiểu gen đồng hợp tử AA hoặc kiểu gen dị hợp tử AB do alen A là alen trội hoàn toàn, quy định tính trạng trội. Trong số 3 nhóm máu trên, nhóm máu AB ít khi xuất hiện ở tất cả các giống mèo. Nhóm máu A là nhóm máu xuất hiện phổ biến ở mèo nhất với thống kê chỉ riêng ở Mĩ, số lượng mèo lông ngắn và lông dài nuôi trong nhà có nhóm máu A đã chiếm từ 94 – 99% tổng số mèo được nhận nuôi.

Thông qua nghiên cứu, các nhà khoa học nhận thấy giống mèo Xiêm và các giống mèo bắt nguồn từ phương Đông hầu như đều có nhóm máu A. Ngoài ra, giống mèo Mĩ lông ngắn do có liên hệ mật thiết với các giống mèo lông ngắn bản địa không phả hệ nên chủ yếu cũng là nhóm máu A. Mặt khác, một vài giống mèo có số lượng mèo mang nhóm máu B cao hơn nhiều so với những giống khác. 

Những bé mèo có nhóm máu B đều có kháng thể kháng lại các tế bào máu nhóm A từ khi bé được 3 tháng tuổi nhưng ngược lại mèo nhóm máu A lại ít kháng thể kháng lại tế bào máu nhóm B. Những kháng thể này được tạo ra tự nhiên từ chính cơ thể bé mèo mà không cần thông qua bất kì tác động bên ngoài nào như truyền máu hoặc giao phối dẫn đến mang thai. Lượng kháng thể kháng A dồi dào ở mèo mang nhóm máu B gây ra hiện tượng phản ứng không tương thích khi bạn truyền máu của mèo nhóm máu A cho mèo nhóm máu B và chứng tan máu của mèo con nhóm máu A hoặc AB khi hồng cầu của bé bị tấn công bởi kháng thể kháng A có trong sữa non của mèo mẹ có nhóm máu B. May mắn thay, bạn hoàn toàn có thể ngăn chặn các khả năng đó xảy ra nếu trang bị đủ kiến thức

Chứng tan máu ở mèo sơ sinh là vấn đề về hệ miễn dịch do di truyền xảy ra ở mèo, không xảy ra ở chó. Bệnh trạng này là nguyên nhân lớn gây ra tình trạng sức khỏe mèo con yếu dần và có thể gây tử vong ở một số trại nhân giống không xác định được nhóm máu của mèo đem đi phối hoặc những bé mèo hoang. Tình trạng tan máu sẽ diễn ra ở các bé mèo con sinh ra với nhóm máu A hoặc AB từ mèo mẹ mang nhóm máu B và mèo bố mang nhóm máu A. Nếu mèo bố mang gen dạng đồng hợp tử AA thì 100% mèo con sinh ra sẽ bị mắc chứng tan máu nếu không được phát hiện và tách mẹ kịp thời. Nếu mèo bố mang gen dị hợp tử AB thì có tỉ lệ 50% mèo con sinh ra mang gen dị hợp tử AB và có nguy cơ mắc chứng tan máu. 

Một bé mèo con ngay khi vừa chào đời, bé sẽ được mẹ cho uống sữa non chứa kháng thể giúp bảo vệ mèo con khỏi các bệnh truyền nhiễm do virus, và trong các loại kháng thể đó có kháng thể kháng nhóm máu. Các kháng thể đó sẽ được hấp thụ trong quá trình tiêu hóa của mèo con và được vận chuyển vào máu trong khoảng 12-24 giờ sau khi bé được sinh ra. Vào ngày đầu tiên chào đời, khi bú sữa non, mèo sơ sinh sẽ nhận được kháng thể kháng A, hấp thụ và vận chuyển vào máu sau đó phá hủy các tế bào máu nhóm A của bé. 

Dấu hiệu của chứng tan máu ở mèo sơ sinh sẽ khác nhau ở từng cá thể do lượng kháng thể kháng A trong sữa non bé được hấp thụ là khác nhau và do các yếu tố môi trường chưa xác định. Thông thường, các bé mèo ban đầu sẽ được sinh ra khỏe mạnh và bú tốt nhưng sẽ yếu dần đi và xuất hiện các triệu chứng lâm sàng khác, thậm chí có thể tử vong đột ngột chỉ sau vài giờ. Một số trường hợp mèo sơ sinh bị tan máu khác có thể ngừng bú trong khoảng 3 ngày đầu, cơ thể không có dấu hiệu phát triển, nước tiểu màu nâu đỏ, vàng da và thiếu máu. Khi các bé yếu đi, bé mèo sẽ có biểu hiện người lờ đờ, mệt mỏi, thở nhanh, nhịp tim bất thường và có thể lả đi. Những bé mèo may mắn sống sót sẽ vẫn cần theo dõi bệnh thiếu máu và có thể có hiện tượng tổn thương da ở chóp đuôi kéo dài đến 2 tuần sau.

Ngay khi chủ nuôi nhận thấy mèo sơ sinh có dấu hiệu của chứng tan máu, bạn nên nhanh chóng tách bé khỏi mèo mẹ để tránh bé tiếp tục bú sữa và hấp thụ thêm kháng thể. Các bé chỉ cần tách khỏi mèo mẹ trong 72h đầu khi mèo mẹ tiết sữa non và nên được uống sữa từ mèo mẹ khác có nhóm máu A hoặc sử dụng sữa bột. Đối với những bé đã có dấu hiệu thiếu máu nghiêm trọng, các bé sẽ cần truyền máu nhưng tỉ lệ được chữa khỏi khá thấp. 

Vì tỉ lệ tử vong do bệnh tan máu ở mèo sơ sinh cao nên để ngăn ngừa tình trạng này, các chủ trại nhân giống nên tìm hiểu nhóm máu của các bé trước khi tiến hành phối giống. Mèo cái nhóm máu B nên không được sinh sản để ngăn trường hợp mèo sơ sinh sinh ra bị tan máu. Nếu trong trường hợp vẫn muốn phối giữa bé mèo cái nhóm máu B và mèo đực nhóm máu A, chủ trại nhân giống nên canh thời gian mèo mẹ sinh nở để tách con ra, ngăn chặn mèo con bú sữa mẹ. Chủ trại có thể đồng thời chuẩn bị một bé mèo mẹ nhóm máu A đã sinh con được quá 72 giờ so với lúc mèo mẹ nhóm máu B sinh con để tiến hành ghép đàn cùng hoặc cho bé mèo sơ sinh uống sữa bột thay thế. Tuy nhiên, sữa bột sẽ không thể cung cấp được kháng thể cho mèo sơ sinh như khi ghép đàn bú mèo mẹ. Sau 72 giờ đầu tiên, chủ có thể trả lại các bé cho mèo mẹ mang nhóm máu B.